Radyo dalgaları, suya atılan bir
taşın yarattığı mini dalgalar gibi yayılır. Bir dalga, diğer dalganın
bozulmasına sebep olur.
Elektromanyetik Yeraltı Radarı'nın yarattığı
çift frekanslı radyo dalgaları, yeraltında bulunan iletken maddenin
çevresinde oluşan ikincil alan ile bozulur.
Bu bozulma nedeniyle alıcı ve verici
arasında iletişim engellenince, alıcı devre uyarı vermeğe başlar.
ELEKTROMANYETİK YERALTI RADARI
İLE İLGİLİ SORULAR - CEVAPLAR
(LÜTFEN
DİKKATLE OKUYUNUZ)
1)
Elektromanyetik yeraltı radarı ne amaçla kullanılır?
Amaç yeraltında
gömülü olan cisimleri ve büyük boşlukları tespit edebilmektir.
2)
Elektromanyetik yöntem ile kaç metre derini tarayabilirim?
Tarama derinliği; yerde sabit olan
verici ile, alıcı arasındaki sınır sinyal mesafesine eşittir.
Uygun toprak şartlarında, teorik olarak, sinyaller; dikeyde, yataydaki mesafe kadar derine uzanabilir.
Araştırmacı bu sayede kaç metre derini
taradığını bilir. Normal toprak şartlarında 10 metre derine kadar tarama
yapılabilir. Toprağın
sertliği, iletkenliği, homojenliği, nemi, sıcaklığı derinliği etkileyebilir.
400 MHz'lik frekans ile daha derin, 2500 MHz'lik frekans ile daha yüksek
çözünürlükte veri elde edilir.
3) Birçok
metal dedektör, alan tarama cihazı, çubuk kullandım ama sonuç alamadım.
Sizce neden? Elektromanyetik dedektör bana fayda sağlar mı?
Hedefinize uygun olmayan düşük kapasiteli cihazlar güvenilir sonuçlar
verememiş olabilir. Bulmayı hedeflediğiniz maddeler yeraltına hiç gömülmemiş olabilir. Bu
gibi sebeplerden
dolayı olumlu sonuç alamamış olabilirsiniz.
Araştırmalarda kullanılacak cihazların jeofiziksel çalışma sistemleri çok
önemlidir. Araştırmacılar, kullandıkları cihazın hangi jeofiziksel sistemle
çalıştığını bilmelidir.
Farklı
jeofiziksel prensiplerle çalışan ürünleri
tercih etmek yararlı olacaktır.
Önce "x" marka metal dedektörü, sonra "y" marka metal dedektörü,
en sonunda da "z" marka metal dedektörü kullanmak bizce
faydasızdır. Çünkü benzer verime sahip cihazların vereceği sonuçlar
birbirine yakın olacaktır ve bu durum kullanıcıya zaman kaybettirecektir.
Miner A-950 araştırmacılara fayda sağlayacaktır. Bu cihazın kullanılış yöntemi
ile gömülü maddelerin tespiti mümkün olabilir.
Birçok cihazın tespit
edemediği gömülü maddelerin, bu cihaz ile tespit edilebilme ihtimali vardır.
Ancak Miner A-950'nin çok
dikkatli kullanılması, test sonuçlarının çok iyi yorumlanması gerekmektedir.
4) Miner A-950 ne
kadar alan tarar?
Miner A-950'nin alıcı ve verici
devreleri belli bir mesafeden iletişim kurmak üzere ayarlanır. Bu mesafenin 10
metre olduğunu düşünelim. Verici devre ortada kalacak şekilde, alıcı devre ile
verici devrenin çevresinde çapı 10 metre olacak bir çember çizilir.
Bu dairenin içinde, alıcı ve verici devrelerin sağlıklı iletişim kurması
beklenir. Oluşturulan alan yaklaşık 314 metrekaredir (3,14x10x10). Alıcı devre ile
oluşturulan bu daire içinde hareket edildiğinde, normal şartlarda, cihaz sinyal
vermez. Ancak cihaz sinyal verdiğinde (sesli, ışıklı, titreşimli veya bilgisayar
ekranındaki elektromanyetik şiddet değerindeki ani artış olarak), yeraltında bulunan maddenin yeri tespit
edilmiş olunur. Kullanıcı taramak istediği alanı isterse daraltabilir.
Alıcı-verici arası mesafeyi; örneğin 10 metre yerine, 5 metre veya 3 metre yapabilir.
Alıcı-verici arası mesafe ne kadarsa, derinlik teorik olarak o kadardır. Bu sayede araştırmacı
kaç metre derini taradığını bilir.
5)
Cihazın garantisi var mıdır?
Evet, cihaz 12 ay garantilidir.
Bilgisayar bu garantinin dışındadır.
6) Cihazın kullanım
kılavuzu var mıdır?
Evet, cihazın Türkçe kullanım kılavuzu vardır.
7) Bu cihaz çivi,
at nalı, gazoz kapağı, konserve kutusu gibi metallerden etkilenir mi?
Hayır.
8) Cihaz ne tür pil
ile çalışır?
400 MHz frekans: Alıcı devre bir adet ince kalem
alkalin pil (LR03, AAA) ile günlerce çalışır. Sinyal üreteci bir adet CR2032
lityum pil ile günlerce çalışır. Düğme şeklindeki lityum pil, birçok elektronik
markette mevcuttur.
2500 MHz frekans: Alıcı gücünü USB ile
bilgisayardan alır. Sinyal üreteci bir adet kalem pil (LR06, AA) ile günlerce
çalışır.
Kullanılan pillerin SONY, VARTA, MAXELL, PANASONIC, DURACELL
markalı olmasını tavsiye ederiz. Araştırmalar sırasında kullanıcının yanında
yedek pil bulundurmasını öneririz.
9) Bu cihaz % 100
sonuç verir mi?
Miner A-950 doğruya en yakın sonuçları
vererek kullanıcıyı yönlendirir. Cihazlar farklı fiziksel temellere dayalı
olarak çalışır ve her cihazın mutlaka bir yanılma payı vardır. Profesyonel olan
ve ne istediğini bilen bir araştırmacı; cihazdan aldığı bilgiyi, mantığını
kullanarak yorumlayıp sonuca varmalıdır. Yeraltı araştırmaları sabırla
yapılmalıdır çünkü toprağın aşılabilmesi kolay değildir. Toprak yapısı her
bölgede farklıdır. Elektromanyetik sistem, profesyonel jeofizik yöntemlerinden
biridir. Pratik olduğu için son yıllarda en yaygın kullanılan yöntemler
arasındadır.
10) Miner A-950'nin
vericisini toprağa gömmek şart mıdır?
Verici sinyallerinin toprağa nüfuz edebilmesi için,
sinyal üreteci 3-5 cm toprak
altına gömülebilir. Bu sayede çözünürlük artar. Yani daha küçük olan
maddelere olan hassasiyet yükselir. Ancak engebeli, kayalık (homojen olmayan,
heterojen) arazi şartlarında, tarama derinliğini artırmak için sinyal üreteci toprağın altına gömülmez. Toprağın yüzeyinde bırakılır.
En zor arazi şartlarındaki sorunlar bu şekilde aşılabilir.
11)
Miner A-950'nin
tespit edebileceği en küçük maddenin boyutları nedir?
Cihaz; uzun yıllar yeraltında kalarak
toprakla fiziksel, kimyasal, biyolojik etkileşimini sağlamış olan en az yarım
peynir tenekesi (veya bir bond çanta) büyüklüğündeki maddeleri tespit edebilir. Madde ne kadar uzun süre
yeraltında kalırsa ve büyüklüğü ne kadar fazla ise, tespit o kadar kolaydır.
Miner A-950 ile bazen yarım peynir
tenekesinden çok daha küçük maddeler de tespit edilebilir. Bu durumda cihaz maddenin
olduğu noktada bir geçişte sinyal verip, diğer geçişte sinyal vermeyebilir. Yani
uyarı konusunda kararsız kalabilir; çünkü yeraltındaki maddenin büyüklüğü
(hacmi) tam olarak sinyal eşik değeri seviyesindedir. Böyle durumlarda
kullanıcı, yeraltında daha küçük bir maddenin gömülü olduğunu düşünebilir.
Cihaz iki farklı frekansta çalışır.
Yüksek frekans (daha derin taramada) (uzun yıllar yeraltında kalmış) en az bir
peynir tenekesi büyüklüğündeki maddeleri tespit edebilirken, çok yüksek frekans
(daha yüzeysel taramada) (uzun yıllar yeraltında kalmış) en az yarım peynir
tenekesi büyüklüğündeki maddeleri tespit edebilir.
12) Metal ayırımı
var mıdır?
Cihaz çivi, at nalı, gazoz kapağı,
konserve kutusu gibi küçük ve değersiz maddeleri tespit etmez. Metal ayırımı
yoktur. Ancak toprak altında uzun yıllar kalmış olan, cihazın tespit edebileceği
büyüklükte olan değersiz bir metalin; çok derinlerde gömülmüş olabilme ihtimali
yok denilecek kadar azdır. Derindeki büyük metaller genellikle değerli olmaktadır.
13)
Yeraltı
araştırmalarında en çok hangi cihazı önerirsiniz?
Yeraltı araştırmalarında kullanıcı
hedefine göre cihaz seçmelidir. Seçtiği cihazın hangi jeofizik yöntemle
çalıştığını bilmelidir. Seçtiği cihazın kapasitesini bilen kullanıcının alacağı
sonuçlar güvenilir olacaktır. Ürünlerimiz; Miner A-100 Metal Dedektör
(düşük frekans elektromanyetik), Miner A-200 Jeofizik Rezistivite Cihazı (elektrik-direnç), Miner
A-350 Manyetik Alan Tespit Cihazı (manyetik), Miner A-500 Elektromanyetik
Dedektör (yüksek frekans elektromanyetik), Miner A-900 Jeomanyetik Gravite
Dedektörü (manyetik-gravite), Miner A-950 Elektromanyetik Yeraltı Radarı'dır
(yüksek-çok yüksek frekans elektromanyetik). Her cihaz farklı
fiziksel temele dayalı olarak çalışır. Tek yöntem ile tüm sorunların aşılması
zordur. Bu sebeple, farklı yöntemlerle ilgili araştırmalar yaparak ürünler geliştiriyoruz.
Kullanıcıların zor toprak şartlarında sonuç alabilmeleri için sıradışı yöntemler
öneriyoruz.
14) Bu cihazın
çalışma sistemine benzer başka cihazlar var mıdır? Bu cihazı geliştirirken hangi
ürünleri baz aldınız?
Miner A-950 Elektromanyetik Yeraltı
Radarı'nın çalışma ve üretim mantığı, İsveçli Mala Geoscience firmasının ve
diğer profesyonel GPR üreticilerinin ürünlerininkine benzer.
GPR, İngilizce Ground Penetrating Radar kelimelerinin baş harflerinden oluşur.
GPR üreticisi uzman şirketlerin
ürünlerinde; alıcılar ve vericiler tek kutu içine yerleştirilmiştir. Sinyal
şiddetindeki değişim ve alıcı verici arası sinyal ulaşım süresi, profesyonel bir
yazılım ile işlenerek bilgisayar ekranına yansıtılır. Ekrana yansıyan bilgiler
uzman kişilerce yorumlanarak sonuca varılır. GPR'lerin; yeraltının görüntüsünün ekrana yansıttığı
kesinlikle düşünülmemelidir.
Mala Geoscience'ın Easy Locator isimli
GPR
cihazıyla ilgili ayrıntılı bilgi için lütfen şirketin internet sitesini
http://www.malags.com/Products/MALA-Easy-Locator.aspx?type=advantages ziyaret ediniz.
Mala Geoscience Şirketi'ne
yeraltı araştırmalarına olan katkılarından dolayı teşekkür ederiz.
Miner A-950'nin vericileri ve alıcıları
ayrıdır. Miner A-950; çok yüksek fiyatlı GPRlere karşı
uygun fiyatlı, verimi yüksek, kullanımı kolay olan bir alternatif üründür. Bilgisayar ekranından, elektromanyetik sinyal
şiddetini, sayısal değer olarak, gerçek zamanlı takip etmek mümkündür.
Kullanıcıların yorumlaması gereken ani sinyal artışının ve düşüşünün olduğu
noktalardır.
15) Bu cihazın
Miner A-500'den farkı nedir?
Miner A-950, Miner A-500'ü kapsar.
Miner A-500, 400 MHz frekans ile çalışır. Hedefi sesli, ışıklı ve titreşimli
olarak belli eder. Miner A-950'de Miner A-500'ün alıcı ve vericisi mevcuttur.
Buna ek olarak Miner A-950'de 2500 MHz frekans ile çalışan alıcı ve verici
vardır. Vericiden gelen elektromanyetik sinyaller alıcı vasıtasıyla bilgisayara
aktarılır. Bilgisayar; elektromanyetik sinyalleri, gerçek zamanlı olarak
ekrandan takip edilebilecek sayısal değerlere dönüştürür. Ekrandaki sayısal
değerin ani değişimi, hedefi belli eder.
16) Birçok yanıltıcı cihaz
kullandım, çok aldandım. Acaba bu cihaz diğerlerinden farklı mı? Bir kez daha
yanılmak istemiyorum.
Haklısınız. Sizi anlıyoruz. Miner
markalı ürünlerin hepsi profesyoneldir. Bu cihazları, yeraltı araştırmalarında
uzman olan kişiler, mühendisler (maden, jeoloji, jeofizik, vb.) ve arkeologlar
kullanır. Miner markalı ürünlerin hepsinin, yurtdışında olan ve hemen hemen aynı
sistemlerle çalışan benzerleri vardır. Ürünlerin hepsinin belirli bir bilimsel
temeli vardır ve hepsi farklı fiziksel temele dayalı olarak çalışır.
Araştırma yapacağınız bölgede, tıpkı bir mühendis gibi tarama yapmak isterseniz, Miner markalı cihazları kullanabilirsiniz. Çünkü araştırma için,
sizin çalışacağınız bölgeye bir
mühendis gelecek olsa, o da bu cihazları gönül rahatlığıyla kullanacaktır. Miner
markalı ürünler ne hayalidir, ne de oyuncaktır. Miner ürünleri, uzmanlara uygun
araştırma cihazlarıdır. Ölçüm yöntemine göre, kullanım kılavuzuna uygun olarak,
dikkatle, sabırla kullanıldığında güvenilir sonuçlar verecektir. Boşu boşuna
kazı yaptırmayacaktır.
17) Bu cihazları nasıl
deneyebilirim? Nasıl emin olabilirim? Toprağa madde gömüp deneyebilir miyiz?
Miner markalı ürünler,
mühendislerin ve uzmanların kullandığı cihazlar olarak düşünmelidir. Mevcut
teknolojide en gelişmiş cihazlar, doğruya en yakın sonuçları
vererek kullanıcıları yönlendirir. Cihazdan gelen veriyi, kullanıcının
yorumlaması çok önemlidir.
Bazı araştırma bölgelerinde,
toprak yapısına bağlı olarak, birkaç farklı cihaz kullanmak veya değişik
teknikler uygulamak gerekebilir.
Araştırma alanının şartlarına ve
hedefe göre cihaz seçmelidir. Doğru yöntem ve cihaz ile, dikkatli çalışmalar
yaparak, verimli sonuçlar alınabilir. Yeraltı araştırmalarında sabırlı olmak
gerekmektedir.
Toprağa madde gömerek deneme yapma
talebi, çevresel faktörleri yok sayarsak ve toprak şartlarını hiç düşünmezsek
mantıklı ve haklı görülebilir. Ancak
bazı fiziksel temellerin ve
sınırlamaların göz önüne alınması gerekmektedir. Uzun yıllar yeraltında kalmış,
büyük maddelerin; toprakla etkileşimini sağladıktan sonra daha rahat tespit
edilebildiğini, farklı toprak yapılarında alınacak sonuçların birbirinden çok
farklı olduğunu unutmamak gerekir.
Yeraltına madde gömerek deneme
yapmak yanıltıcı olabilir. Çünkü test alanı ile, hedeflenen araştırma
bölgesinin şartları birbirinden farklıdır. "Cihaz, test alanında yeni gömülen
maddeyi bulursa, her yerde bulur" diye düşünmek doğru olmayabilir. "Cihaz test
alanında gömülü maddeyi bulamazsa, hiçbir yerde bulamaz" diye düşünmek
yanıltıcı olabilir. Çünkü bir cihaz test alanında tespit yapamayıp, çok daha zor
toprak şartlarında uyarı verebilir. Aynı cihaz test alanında tespit yapıp,
araştırma bölgesinde sinyal vermeyebilir. Bu durum toprak şartlarıyla ve
maddenin yeraltındaki durumuyla ilgili olup, sonuçlar önceden bilinmesi mümkün
olmayan birçok değişkene bağlıdır.
Test
için yeni madde toprağa gömülür, ama yeraltında aranılacak olan madde yeni
gömülmemiştir. Deneme alanının toprak yapısı (mineral içeriği) ile araştırma
alanının toprak yapısı birbirinden farklıdır. Denemesi yapılan madde ile gömülü
olabilecek maddenin büyüklüğü ve cinsi farklıdır. Hatta yeraltında bulunması
hedeflenen madde ile, test alanında yeni gömülen maddenin yeraltında duruş
şekilleri bile birbirinden farklı olabilir.
En önemlisi de, test için
gömülen maddenin bulunduğu noktanın biraz derininde veya çevresinde, sonuca
olumlu ya da olumsuz etki edebilecek, bilemediğimiz ve göremediğimiz başka
kayaçlar ve maddeler olabilir. Bu maddeler sinyalleri perdeleyebilir. Yeraltı
araştırmalarında karşılaşılan en büyük sorunlardan birisi perdelemedir. Bir
maddenin gönderilen sinyale karşı vereceği tepki; çevresinde, altında, üstünde,
sağında, solunda bulunan bir başka madde veya kayaç ya da yapı tarafından
engellenebilir. Buna yerbilimlerinde "Perdeleme Etkisi" denir. Yeraltı
araştırmalarını karmaşıklaştıran ama önceden bilinmesi mümkün olmayan
zorluklardan birisi budur.
Toprağın aşılması hayal edildiği kadar kolay değildir. İşte bu sebeple, piyasada
iyi ya da kötü onlarca farklı cihaz ve yüzlerce farklı teknik vardır.
Bu durumda araştırmacının karar
vermesi, haklı olarak, zorlaşmaktadır. Bizce, araştırmacı için çözüm şöyle
özetlenebilir:
a) Hava testleri yaparak cihazın nasıl
çalıştığı anlaşılmalıdır (manyetik, elektromanyetik, gravite, rezistivite).
b) Araştırmacı alıp kullanmayı
düşündüğü cihazın bilimsel (dikkat: hayali değil) çalışma sistemini satıcıya
mutlaka sormalı ve tatmin edici cevaplar aldığından emin olmalıdır.
c) Araştırmacı karar vermeden önce,
tanıdığı (konusunun uzmanı) bir mühendisin (maden, jeoloji, jeofizik, inşaat,
arkeolog, vb.) fikrine danışmalıdır. Mümkünse, cihazın bulunduğu internet
sitesine uzman kişinin girmesi sağlanmalı ve sitedeki detaylı bilginin
yorumlanması istenmelidir.
d) Cihazını "herşeyi bulur, kaçırmaz,
sadece altını bulur, yüzlerce metre ileriden bulur, yerini gösterir, kendiniz gömmüş gibi bulursunuz, şeklini gösterir, vb."
hayali sözlerde tanıtanlar varsa, alım kararı tekrar düşünülmelidir. Her "uzmanım" diyen, "uzman"
olmayabilir.
e) Bir ürünün nerede üretildiğinden
çok, nasıl çalıştığı ve satıcı firmanın bu konudaki uzmanlığı dikkate
alınmalıdır.
f) Yerbilimleri konusunda uzman
şirketlerden ürün alınmalıdır. Çünkü araştırmacı ne kadar araştırma yaparsa
yapsın, bir noktadan sonra satıcıya güvenmek zorunda kalmaktadır.
g) Profesyonel kullanıma uygun olan
cihaz, bilgisine güvenilir firmadan alındıktan sonra; araştırma alanına
çıkılmalı, zaman kaybettiren onlarca kazma-gömme testi yerine, hedeflenen madde
için taramalar yapılmalı, cihazın sinyal verdiği noktalar belirlenmeli ve o
noktada yasalara uygun çalışmalar yapılmalıdır.
18) Ankara dışındaki
başka illerde bayiniz var mı?
Bayinin kar marjını düşündüğümüzde,
ürün fiyatları en az
% 20-25 artmaktadır. Amacımız son kullanıcıya en uygun fiyatlı ürünleri
sunmaktır. Son kullanıcının araştırmalar sırasında aklına takılan sorular
olursa, bize ulaşması gerekmektedir. Bayi yeterince uzman olmadığında, teknik
desteği yetersiz kalmaktadır. Bu sebeplerden dolayı, bayilik sistemi ile
çalışmıyoruz. Ankara'daki büromuza ulaşarak ürünler hakkında bilgi
edinebilirsiniz.
